مالستان
با اینکه ولسوالی مالستان یکی ازولسوالیهای بسیار پرنفوس و بزرگ ولایت غزنی است اما متأسفانه هنوز منبع جامع و کامل اطلاعات ولسوالی مالستان در دسترس رسانه ها و مردم ودانشجویان مالستان قرارندارد.دراین پست بنده تلاش نمودم از بعض منابع اطلاعات کلی راجع به مالستان فراموش شده وازدید افتاده برای شما مهمانان عزیز بگذارم
اهمیت شناسایی ولسوالیها ومناطق کشور
بدون تردید شناخت اوضاع جغرافيايي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي يک منطقه، نقش کليدي در راستاي برنامه ريزي و پلان گذاري هاي سازندگي و توسعه آن دارد. در سطح فردي کسي که نداند چند نفر مصرف کننده و چند نفر توليد کننده دارد و چه مقدار امکانات و سرمايه در اختيار دارد، نمي تواند براي پيشرفت و اداره امور زندگي خود پلان گذاري درست انجام دهد. در سطح کلان کشوري و شهري نيز اين قاعده حاکم است. ولي با کمال تأسف در کشور افغانستان بنا به دلايل سياسي، قبيله سالاري و سياست هاي مبهم، هنوز آمار و اطلاعات درست و جامع از جغرافياي انساني و طبيعي و اوضاع فرهنگي و اجتماعي بعض ولايات و ولسوالي ها تهيه نگرديده وآمار دقيق وجود ندارد. امکانات و بودجه بدون توجه به نيازمندي و تشخيص مناطق محروم، طبق ميل قدرت مداران به صورت غيرعادلانه توزيع مي گردد. بنابراين، شناسايي مناطق مختلف افغانستان به منظور تشخيص توانمندي ها و نيازهاي آن، يک ضرورت اجتماعي است که طلاب، فرهنگيان و دانشجويان از باب جهاد فرهنگي به تهيه آن اقدام نمايند تا در اختيار دولت مردان، مراکز پلان گذاري و کساني که در راه سعادت و پيشرفت مردم تلاش مي کنند قرار گرفته و در عرصه هاي مختلف سازندگي با استناد به اطلاعات و آمار موجود پلان گذاري صورت گيرد
.ازاين رو، برآن شديم که در يک نگاه کوتاه چهره منطقه علم دوست و صلح طلب مالستان را - گرچند در حد ابتدايي- به تصوير بکشيم و در اختيار علاقه مندان و خوانندگان عزيز قرار دهيم. در آينده با همکاري شما فرهنگيان عزيز اطلاعاتي بهتر و مفيد تري را در اختيار شما قرار خواهيم داد
.
مالستان يکي از ولسواليهاي ولايت باستاني غزني است که در غرب اين ولايت موقعيت دارد. مساحت آن (2214) کيلو متر مربع بوده و (2994) متر از سطح دريا ارتفاع دارد. طول مالستان (140) کيلو متر و عرض آن (40) کيلو متر مي باشد. در شرق مالستان ولسوالي ناهور، در غرب آن ارزگان خاص، در جنوب آن ولسوالي جاغوري و در شمال آن ولسوالي اجرستان (دایه)قرار دارد. فاصله آن از مرکز ولايت حدود 120 کيلومتر است. مالستان سرزمين سردسير و کوهستاني است که زمستان آن سرد و برفگير و تابستانش معتدل و مطبوع است. ازجمعیت دقیق این ولسوالی هنوز اطلاعات دقیق دردست نیست اما از سوی منابع دولتی حدود (150000) نفر جمعيت برای آن تخمین زده شده است. ولی رسانه های آزاد واهالی مالستان در حدود (۱۸۰۰۰) نفر تخمین زده می شود. رشد جمعيت آن 2/7 است. (برگرفته از بعض اطلاعات:دانشنامه آزاد ويکي پديا. wikipedia.com و (تلويزيون غزني 15/6/1386).
مالستان که دارای یک دره وسیع و دره های کوچکتر دراطراف آن است ازلحاظ موقعیت جغرافیایی از شرق به غرب امتداد يافته و داراي يک رود خانه بزرگ است که يک شاخه آن از شرقي ترين نقطه مالستان به نام داله سرچشمه گرفته، رو به غرب حرکت مي کند و شاخه اي ديگر آن از غرب مالستان از ناحيه قُشنَگ و ميرآدينه سرچشمه گرفته در مسير راه آبهاي ديگر را با خود همراه نموده در منطقه شينه ده با شاخه اي ديگر يکجا گرديده به سوي جاغوري سرازير مي شود؛ و در منطقه بادخانه با آب جاغوري متصل و سرانجام اگر خشک سالي نفسش را نگيرد، به قندهار و وادي هلمند مي ريزد. مالستان از کوهها و دره هاي کوچک و بزرگ تشکيل گرديده و زمين زراعتي آن بسيار محدود است.
اوضاع اجتماعي وسیاسی مالستان
مردم مالستان از مليت هزاره و تبار داي فولاد است که يکي از تبارهاي بزرگ هزاره به حساب مي آيد. زبان مردم دري با لهجه هزارگي است. اين ولسوالي داراي 273 قريه است که اين قريه ها از لحاظ جمعيت و مساحت متفاوت بوده از (100) الي (300) خانوار در هر قريه زندگي مي کنند. از لحاظ ديني مسلمان و از تدين و آداب اسلامي برخوردار مي باشند. نشانه تدين مردم اين است که در آغاز انقلاب سال 1358 بعد از اجرستان اولين ولسوالي ولايت غزني بود که مردم آن به سنگرهاي جهاد و مقاومت شتافتند و از سلطه کمونيستها آزاد شده و تا آخر آزاد ماند
.پس ازآن در آزادسازي ولسوالي جاغوري و ساير مناطق غزني سهم فعال داشته و دراين مسير شهداي گرانقدري را تقديم نموده است. علاوه بر پيشتازي در جهاد، اين افتخار را دارد که در طول سالهاي انقلاب جنگ داخلي نداشته و دراين راه، حتي يک نفر هم ضايع نگرديده و از امنيت کامل برخوردار بوده است. اين نعمت ارزشمند از برکت حضور مسئولانه و صادقانه بزرگان وعلماي متعهد و دلسوزهماهنگي گروههاي جهادي و حمايت بي دريغ مردم نصيب اين منطقه شده است. در آن دوره حدود و احکام شریعت اسلامی با قاطعيت و دقت اجرا مي گرديد که اجراي حدود الهي در يک جامعه برکات فراوان درپي دارد. اما فعلا که حکومت مرکزي و تشکيلات اداري و انتظامي وجود دارد امنيت نسبي برقرار است ولي امنيت دوران جهاد را ندارد و هر از چندگاهي حوادث تلخ و ناگواري رخ مي دهد که در شأن جامعه اسلامي و مردم متدين و انقلابي مالستان نيست
.در شرايط جديد کشور، ولسوالی پرجمعیت مالستان غزنی در دوره اول انتخابات پارلمانی از راه یافتن نمایندگان شان در پارلمان محروم شد در شوراي ولايتي دوره دوم هم نماينده نداشت اما در دوره دوم انتخابات پارلمانی، سه نفر نماينده در پارلمان افغانستان دارد
.نگاهی گذرا به وضعیت اقتصاد مالستان
وضعيت اقتصادي مالستان با ساير مناطق هزارستان شباهت دارد، زيرا سرزمين آن کوهستاني و سردسير است و داراي زمستان طولاني، ازاين رو، شغل اصلي مردم کشاورزي و مالداري(دامداري) است که درسالهاي اخير به دليل خشک ساليهاي پياپي، زراعت و مالداري آسيب زياد ديده است. تعداد اندک مردم به کارهاي تجاري و صنايع محلي مانند نجاري، آهنگري، خياطي و غيره مشغول اند. بيشتر جوانان براي يافتن کار به خارج از منطقه و خارج از کشور مهاجرت مي کنند و در کشورهاي همسايه، حاشيه خليج فارس، اروپا، استراليا و آمريکا وارد بازار کار مي شوند و از اين طريق زندگي خانواده را تأمين مي کنند
.بنابراين، تکيه گاه اصلي مردم از لحاظ اقتصادي درآمد خارجي است. شايد اين مشکل مربوط به تمام مردم افغانستان باشد. البته مالستان ظرفيت و استعداد احداث دو بند برق را دارد که مي تواند برق تمام منطقه را تأمين کند و در سايه ي آن کارگاهها و کارخانه هاي کوچک راه اندازي گرديده و براي جوانان ايجاد اشتغال شود، که اين کار، نيازمند دلسوزي و مديريت دولت است که دولت کارآمد و متعهد باشد. اما دولت افغانستان هنوز به اين مرحله نرسيده و نتوانسته از ظرفيتهاي طبيعي، استعدادهاي خدادادي و نيروهاي انساني وسيع خود بهره برداري نمايد. راههاي مواصلاتي مالستان به مرکز ولايت غزني از طريق جاغوري و قرباغ و راه ديگر از طريق ناهور است. راه ناهور بيش از نصف سال به علت برف و يخبندان مسدود مي گردد. راه جاغوري و قرباغ هم اکثر اوقات به خاطر ناامني بسته مي شود، ازاين ناحيه مردم مالستان و جاغوري با مشکلات فراوان رو برو مي باشند
.بازارهاي مالستان عبارتند از بازار مرکز ولسوالي در ميرآدينه، بازار شينه ده، بازار بيوا و بازار خاکريزگ. دراين بازارها علاوه بر خريد و فروش، دوکانهاي نجاري، خياطي، آهنگري، جوشکاري، تعميرگاه موتر و موتور، تانک تيل و ... نيز وجود دارد
.اوضاع فرهنگي مالستان
در مالستان متأسفانه مکاتب رسمی دولتی ودانشگاه ومراکزفرهنگی دولتی چندان سابقه ندارد اما با تلاش علمای دینی و مردم متدين در سالهاي انقلاب و جهاد مدارس ديني فعال بوده و در يک دوره حدود (14) باب مدرسه علميه وجود داشت که برخي ازاين مدارس بيش از صد نفر محصل را در خود جاي مي داد که آثار مثبت فراوان به جا گذاشته است. در حال حاضر که مکاتب دولتي به شدت افزايش يافته تعداد (10) باب مدرسه ديني فعال و نيمه فعال وجود دارد که برخي از آنها فقط در فصل زمستان فعال اند، در تابستان محصل ندارند. از سوي ديگر، هر قريه يک ملا امام دارد که براي بچه هاي مردم درس احکام، قرآن، سواد خواندن و نوشتن و ادبيات عرب مي آموزد. در قديم تنها مرکز آموزشي همين مکتب خانه ها بود و مکاتب دولتي وجود نداشت اگر کسي با سواد مي شد از همين مکتب خانه ها بود. در هر قريه يک مسجد و حسينيه وجود دارد و ملا امام در همين مساجد يا حسينيه ها مکتب داير مي کند و به بچه ها قرآن و احکام ديني مي آموزد
.در نظام اداري جديد، که مکاتب دولتي گسترش يافته است در ولسوالي مالستان (62) باب مکتب، با 20 باب لیسه و 42 باب مکتب ابتدايي و متوسطه وجود دارد که حدود (37000) دانش آموز در آنها مشغول تحصيل مي باشند. مجموع معلمین مکاتب 560 نفرند که با تعداد 100 نفر کارمند و70 نفر ملازم، در خدمت دانش آموزان و متعلمین قرار دارند و نیز تعداد 8 کورس سواد آموزی به صورت دائمی مشغول به فعالیت هستند و تعدادي زيادي از محصلين اين مکاتب در دانشگاههاي کشور راه يافته اند. (منبع: گفتگو با مدیر معارف مالستان). البته اين مکاتب با مشکلات فراوان رو برو است. اولين مشکل نداشتن فضاي آموزشي مناسب است که تعداد زیادی از مکاتب فاقد ساختمان است و بچه هاي مردم در زير خيمه درس مي خوانند و آنهايي که ساختمان دارند اغلب ناتمام، ناقص و نيمه کاره رها شده و کسي پاسخگو نمي باشد. بچه هاي مردم از سوز گرما و سرما به شدت رنج مي برند. مشکل ديگر، کمبود معلم است که يا معلم وجود ندارد و اگر موجود باشد توانمندي لازم را نداشته و پاسخگوي نيازهاي محصلين نمي باشند. ريشه اصلي مشکل اين جا است که دولت حقوق کافی برای معلمین مسلکی پرداخت نمی کندو دانش آموزان و محصلاني که ازاين مکاتب به دانشگاه مي روند، بعد از فارغ شدن به منطقه بر نمي گردند، بلکه به دنبال حقوق متناسب می گردند و تعداد شان در خدمت مؤسسات و مکتب هاي خصوصي در مي آيند و با حقوق پایین دولتي که نیازهای اولیه شان را برآورده نمی تواند جذب مکاتب محروم منطقه نمي شوند. مردم از دولت و به خصوص وزارت محترم معارف انتظار دارند که دراين زمينه راه حل اساسي سنجيده شود تا مکتب هاي اطراف از اين محروميت نجات يابند
.در مالستان علاوه برحوزه های سنتی علوم دینی ومکتب خانه تعدادی مکاتب چندين کتابخانه کوچک نيز وجود دارد که با تلاشهای شخصی بعض علما و طلاب این ولسوالی لنگان لنگان به حیات شان ادامه داده اند که عبارتند از؛ کتابخانه عمومي المهدي(عج)، کتابخانه عمومي بلال قهرمان مالستان، کتابخانه عمومي امام محمد باقر(ع)، کتابخانه عمومي امام رضا(ع)، کتابخانه عمومي ارشاد و چندين کتابخانه محلي که در اختيار علاقه مندان و اهل علم و فرهنگ قرار دارند
.از ديگر مراکز فرهنگي حسينيه ها و مساجد است که دراين مراکز علاوه بر اقامه نماز يوميه و عيد، مناسبت هاي مذهبي مانند ولادت پيشوايان ديني، عيد غدير و... تجليل مي گردد و در روزهاي مصيبت اهلبيت(ع) مجلس عزاداري و سوگواري شهادت رهبران ديني و عاشوراي حسيني و برنامه احياي شبهاي قدر برگزار مي شود. در فصل زمستان روزهاي جمعه برنامه سخنراني مذهبي و روضه خواني برپا مي گردد که از سنت هاي ديرينه و ارزشمند مردم ما است
.بعض آداب و رسوم درمالستان
رسوم و عنعنات مردم مالستان برخاسته از فرهنگ ديني و ملي است. فرهنگ ديني مانند اعياد مذهبي و مراسهم عاشوراي حسيني و شبهاي قدر است که به طور با شـکوهي بـرگـزار مـي گردد. عيد فطر و عيد قربان که ريشه ديني دارد، مدت سه روز تعطيل و برنامه ديد و بازديد از دوستان و همسايگان و رفتن به زيارت اهل قبور، از برنامه هاي عيد است. در عيد از مهمانان با شيريني و غذا که اغلب حلواي هزارگي است پذيرايي مي شود. البته روز اول عيد ابتدا به خانه کساني که يکي از عزيزانش از دنيا رفته باشد، مي روند
.پس از آن به ديد و بازديد مي پردازند. در ماه محرم از روز اول تا سيزدهم روضه خواني و عزاداري همراه با سينه زني در حسينيه ها و تکايا ادامه دارد. روز عاشورا چندين هيئت در يک جا گردهم مي آيند و به عزاداري و سينه زني دسته جمعي مي پردازند. در شبهاي قدر هر قريه در مسجد يا حسينيه خود اجتماع نموده شب را با دعا و نيايش و عزاداري شهادت حضرت علي(کرم الله وجهه)، احيا مي کنند و سحري از همه شرکت کنندگان پذيرايي مي شود. مراسم جشن عروسي بارعايت موازين اسلامي برگزار مي شود و در اغلب موارد آرام و بدون ساز و آواز انجام مي گيرد. اما هزينه هاي عروسي کمر شکن است و جوانان را به مشکلات مواجه نموده و سالها زيربار بدهکاري مي برد. همچنين مهماني ها بسيار تشريفاتي و پر مصرف شده که با وضع اقتصادي مردم ما وآموزه هاي ديني و مذهبي، تناسب و سازگاري ندارد. بخش بزرگي از دارايي مردم صرف خريد پارچه هاي گران قيمت مي شود که چنين لباسها، با ساير شئون زندگي جامعه جنگ زده و فقير افغانستان به ويژه هزارستان همخواني نداشته و مصداق روشن اسراف است، که قرآن شریف از آن نهي نموده است. خوب است مردم، فرهنگيان و کسبه کاران عزيز ما در اين جهت فکري کنند تا مردم از زيربار سنگين مصرف گرايي بيهوده، رهايي يافته، به مشکلات اساسي زندگي خود برسند
.يکي از رسومات محلي تير اندازي با تير و کمان ساخت خود مردم است که در فصل زمستان در اکثر قريه هاي مالستان رايج است و اوقات فراغت جوانان را پر مي کند. گاهي تيم يک قريه در قريه هاي ديگر مي رود و تير اندازي به شکل مسابقات ورزشي برگزار مي گردد و يک بازي جالب و پر بيننده مي باشد
.مشکلات ومحرومیتهای شدید مالستان
مردم مالستان مانند ساير مردم هزارستان، از محروميت هاي طاقت فرسا و باورنکردنی رنج مي برند.مالستان با داشتن حدود 180000 جمعیت حتی یک شفاخانه مجهز نیزندارد.که رساندن بیماران عاجل و غیرجاجل به ولایات همجوار یا کابل، هزینه بسیار سنگینی برگرده مردم بیچاره و فقیر این دیار تحمیل می کند نمونه ی بارز آن انتقال دانش آموزان دختر مالستان به کابل بود که به بیماری ناشناخته مبتلا شده بودند اما هیج مرجعی درمالستان پاسخگوی نیازهای اورژانسی آنان حتی تا رسیدن به شفاخانه های کشور در دیگر ولسوالی یا ولایات نبود. چه بسا مادران زیادی که در هنگام وضع حمل جان شیرین و امید وار خود را از دست مي دهند و بيماران زيادي در مسير راه جاغوري، غزني و کابل تلف مي شوند. بويژه در فصل زمستان که راهها در اثر برف و يخبندان مسدود مي شود، تعداد قربانيان چند برابر مي گردد.
از مشکلات بزرگ و بحران آفرین این ولسوالی نداشتن سرک پخته و وضعیت اسفناک شاهراه ولایت غزنی - ارزگان است که گذشته از اینکه دو ولایت پرنفوس غزنی و ارزگان را به هم وصل می کند ونزدیکترین راه ولایت ارزگان بسوی کابل است مورد نیاز شدید جمعیت بزرگ مالستان و ولسوالی اجرستان نیزهست اما هنوز که هنوز است این شاهراه کلیدی پخته نشده است که هیج بلکه در بدترین وضعیت خاکی و خطرآفرین قراردارد.
مشکل عمده دیگر، نبودن مکتب به اندازه نیازمردم و متناسب باشرایط کوهستانی منطقه و با تجهیزات وامکانات کامل و معلمین مسلکی و لایق می باشد. مکاتب موجود نسبت به نفوس مالستان فقط جوابگوی 50٪ نیازهای مردم است که از ساختمان و تجهیزات کافی نیز برخوردار نیست. دربعض مناطق دانش آموزان باید حدود یک و نیم ساعت پیاده راه را طی نمایند تا به مکتب ولیسه برسند مثلا دانش آموزان مناطق نیزار و سوکه وتلخک تا به لیسه شنیده یا میرادینه می رسند حداقل یک و نیم ساعت باید راه بروند همینطور در سایرنقاط این ولسوالی کوهستانی.
مشکل نداشتن برق دولتی با توجه به بهترین موقعیت این ولسوالی برای بندهای برق و تولید انرژی از مشکلات دیگرمردم بیچاره این ولسوالی است درحالیکه باصرف کمترین هزینه می توان بهترین بندهای آبی برق را درمالستان ایجاد کرد و نیازهای شدید مردم ولسوالی مالستان را به صورت سرتاسری برطرف نمود.
نبود کار و شغل برای جوانان ولسوالی مالستان از معضلات اساسی دیگراست که آنان را مجبور به ترک کشور و پناهندگی و کارگری به کشورهای همسایه ودور دست می نماید.
ولسوالی مالستان با آمار بالای دانش آموزانی که دارد نیازشدیدبه دانشگاه و لیسه های مسلکی دارد که متأسفانه هنوز وکیل صاحبان و مسئولین دولتی به این نیاز اصلاتوجهی نداشته اند و حتی از آن سخنی گفته نمی شود.
مشکل نداشتن کوچکترین فضای ورزشی برای جمعیت انبوه جوانان ولسوالی مالستان از مشکلات دیگرمالستان است که توجه و اقدامات جدی وکلای مالستان و مسئولین دولتی را می خواهد.
حرفه زراعت و کشاورزی درولسوالی مالستان به کلی از خدمات دولتی محروم بوده است و دهقانان مالستان از گدامها وسیلوهای علوفه ومحصولات زراعتی و بذرهای اصلاح شده و زراعتی محرومند.
مساجد مالستان، ازخدمات دولتی وسهمیه وزارت حج و اوقاف محرومند و فقط و فقط با هزینه شخصی خود مردم اداره می شوند ای کاش وزارت حج و اوقاف افغانستان مساجد و ملا امامان این ولسوالی را که تعداد شان به صدها مسجد و ملا امام می رسد تحت پوشش و حمایت فرهنگی و مالی قرار بدهد تا ولسوالی مالستان نیزبه عنوان یکی از ولسوالیهای پرجمعیت افغانستان از خدمات این وزارت بهره مند گردد
مالستان ازخدمات شاروالی و شهرداری دولت نیز محروم است و بازارهای متراکم این ولسوالی از پلان دولتی و نظافت و امکانات شهری به کلی محروم است و دکانداران و سرمایه گذاران با توجه به نبود امکانات با هزینه های بسیار بالا به تجارت و رفع نیازهای مردم مشغول است.
از نیازهای اساسی و بنیادی مردم ولسوالی مالستان زمین کشاورزی واز این طریق ایجاد شغل است. از دولت انتظار می رود که باتوجه به زمینهای وسیع بایر دولتی در گوشه وکنار افغانستان و زیر آب رفتن صد ها هزار هکتار زمین پس از به بهره برداری رسیدن بندهای آبی که زیرکاراست زمینه کشاورزی وداراشدن شغل را برای مردم محروم ولسوالی مالستان که مستحق ترین مردم برای واگذاری زمینهای دولتی است ایجاد نماید که هم دربالا بردن تولید وحاصلات ملی سهم بگیرند وهم دارای شغل وکار شوند که مجبور به ترک خانه وکاشانه و مهاجرت بسوی کشورهای دیگر نشوند.
مطالب کوتاه و مهمی درباره مالستان را در اینجا بخوانید- حتما بیبینید
بعض مطالب برگرفته شده از: ویکیپیدیا فارسی و سایت بنیاد صبا
مطالب کوتاه خبری وتحلیلی از تحولات گوناگون افغانستان، وضعیت مردم، عملکرد حکومت، نمایندگان پارلمان و ادارات افغانستان، انتظارات مردم از دولت، فرایند ملت سازی، وحدت ملی، عدالت اجتماعی، دموکراسی و آزادی، با رویکرد انتقادی ومبارزه با تبعیض و فساد اداری نشر می شود.